صفحه اصلي
نقشه سايت
تماس با ما
 
   

—►یادداشت‌های پراکنده◄—



یادداشتی در معرفی پروژه‌ی ترجمه‌ی ای‌کیو برای وبلاگ «انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی» (IQSA)

دوشنبه ـ 2 تیر 1393

EQ Persian Translation Project

پروژه‌ی ترجمه‌ی ایکیو به زبان فارسی

Posted on June 23, 2014

By Mehrdad Abbasi *

مهرداد عباسی

The Encyclopaedia of the Qur’ān (EQ) is a major academic reference for Qur’anic studies in the English language, compiled under the editorship of Jane Dammen McAuliffe and published in five volumes (plus index) (Brill Academic Publishers, 2001-2006). Upon the completion of EQ, my fellows and I initiated its translation into Persian. The first translated volume appeared in Spring 2013 by Hekmat Publication Ins. in Tehran, and the second volume has recently appeared in this Spring 2014. We hope this translation project will be complete by 2016.

دایرةالمعارف قرآن (ای‌کیو) اثری مرجع در حوزه‌ی مطالعات قرآنی است که با رویکردی آکادمیک و مطابق با معیارهای بین‌المللی به سرویراستاری جین دمن مک‌اولیف تدوین شد و در نخستین سالهای قرن بیست‌ویکم (2001-2006) در پنج جلد (به‌علاوه‌ی جلد ضمیمه) در انتشارات بریل منتشر شد. بلافاصله پس از پایان یافتن کار انتشار نسخه‌ی انگلیسی این مجموعه، من و گروهی از دوستان و همکارانم به فکر ترجمه‌ی این دایرةالمعارف به زبان فارسی افتادیم و پس از چند سال کار مداوم، سرانجام جلد نخست ترجمه‌ی فارسی این مجموعه در بهار 1392/2013 در مؤسسه‌ی انتشارات حکمت در تهران به چاپ رسید. جلد دوم این مجموعه نیز در بهار سال جاری منتشر شد. امیدوارم کار انتشار مجلدات باقیمانده تا سال 1395/2016 پایان یابد

In 2003, Iranian journals initially publicized EQ with some informative essays and translations of short entries. Later, I translated into Persian the full entry, ‘Exegesis of the Qur’ān: Early Modern and Contemporary,’ by Rotraud Wielandt, published in Āyene-ye Pazhūesh 86 (1383/2004). Readers’ attention to this translation, the popularity of EQ among scholars, and their encouragement altogether instigated our present translation of the entirety of EQ.

نام ای‌کیو نخستین بار در نوشته‌های فارسی حدود سال 1381/2003 در برخی نشریه‌های ایران مطرح شد. پاره‌ای از این نوشته‌ها صرفاً جنبه‌ی اطلاع‌رسانی داشتند و برخی دیگر به ترجمه‌ی کامل و خلاصه از برخی مقالات کوتاه آن اختصاص یافتند. دو سال بعد، یکی از مقاله‌های مهم و بلند ای‌کیو یعنی «تفسیر در دوره‌ی جدید» (به قلم رتراود ویلانت) را نگارنده‌ی این سطور به فارسی برگرداند و در نشریه‌ی آینه پژوهش (قم، شماره‌ی 86، 1383) منتشر کرد. اقبال‌ها به آن مقاله، شناخته‌تر شدن ای‌کیو در میان محققان و تشویق و دلگرمی‌های آنها رفته‌رفته ایده‌ی ترجمه‌ی کل دایرةالمعارف را به ذهن من و برخی دوستانم متبادر کرد.

Initial discussions about the compilation process took place with the scientific manager of Hekmat Publication in 2006, which led to the formation of our four-member ‘Planning and Compilation Team’: Hossein Khandaqabadi (Encyclopaedia Islamica Foundation, Tehran), Masoud Sadeghi (University of Tehran), Amir Maziar (Tehran University of Art), and myself. Our main responsibilities were to (a) codify the Persian list of entries; (b) set the general policies for manuscript preparation and editing guidelines; and (c) identify translators and advisers for the project. Upon receiving solicited translations, the ‘Planning and Compilation’ team, now called the ‘Editorial Board,’ reviews the scientific and technical aspects of each translation. Twenty translators familiar with Islamic studies have translated the entries of the two initial EQ Persian volumes, with about thirty professors and scholars providing editorial suggestions for quality improvements, all with the ongoing support of our friends at Hekmat Publication.

نخستین گام در آغاز پروژه‌ی ترجمه‌ی ای‌کیو گفتگویی بود که در سال 1385 میان من و مدیر علمی انتشارات حکمت درباره‌ی فرآیند تدوین مجموعه انجام گرفت. پس از مدتی کوتاه جمعی چهارنفره با عنوان «گروه برنامه‌ریزی و تدوین» شامل حسین خندق‌آبادی (بنیاد دایرةالمعارف اسلامی)، مسعود صادقی (دانشگاه تهران)، امیر مازیار (دانشگاه هنر) و من شکل گرفت. این گروه در جلسات متعدد به این وظایف عمده پرداختند: تدوین مدخلنامه‌ی فارسی، تنظیم خط‌مشی کلی برای تهیه‌ی شیوه‌نامه‌ی ترجمه و ویرایش مقاله‌ها، و تعیین مترجمان و مشاوران. پس از آن به‌تدریج کار سفارش مقاله‌ها به مترجمان آغاز شد. پس از دریافت ترجمه‌های مربوط به جلد نخست، کار مقابله، بازبینی و ویرایش علمی و فنی مدخلها را نیز همان اعضای «گروه برنامه‌ریزی و تدوین» به انجام رساندند که از این پس «گروه ویراستاران ترجمه‌ی فارسی» نام گرفتند. حدود بیست مترجم از دوستان و همکاران فعال در حوزه‌ی مطالعات اسلامی کار ترجمه‌ی مدخلهای جلد اول و دوم را بر عهده داشته‌اند؛ قریب به سی تن از استادان و محققان بزرگوار نیز در مراحل گوناگونِ ترجمه و ویرایش متن مقالات طرف مشورت ویراستاران بوده‌اند؛ و جمعی از همکاران انتشارات حکمت نیز در امور پشتیبانی علمی و فنی گروه ویراستاران را در به‌سامان رساندن این مجموعه یاری کرده‌اند

Prior to the start of this project, Western scholarship on the Qur’an had not been seriously taken into account in academic and research forums in Iran. Our main interest in translating the EQ into Persian is to present the efforts of non-Muslim scholars in Qur’anic studies and to show a real image of a great Qur’anic project in the West. Although members of the translation project perceived some errors or deficiencies in some original entries, they do not endeavor to critique, revise, or change the authors’ viewpoints; this project intends to render a faithful and authentic translation of entries to Persian readers.

واقعیت آن است که مطالعات قرآنی غرب تقریباً در هیچ دوره‌ای آن‌گونه که باید در محافل علمی و پژوهشی ایران جدی گرفته نشده و در جای خود قرار نگرفته است. یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های متولیان پروژه‌ی ترجمه‌ی ای‌کیو نمایاندن تلاشها و پژوهشهای غربیان و غیرمسلمانان درباره‌ی قرآن و عرضه‌ی تصویری درست و حتی‌الامکان مطابق با واقع از اثری معیار متعلق به حوزه‌ی مطالعات قرآنی در غرب بوده است. ویراستاران مجموعه با وجود آگاهی از برخی نقایص در پاره‌ای از مقالات ای‌کیو، تصمیم‌شان بر آن بوده است تا ترجمه‌ای منقح و دقیق و امانت‌دارانه از این اثر به خواننده‌ی فارسی‌زبان عرضه کنند و هرگز مدعی تکمیل و ترمیم مقاله‌ها یا در پی نقد و رد نظریات و دیدگاههای نویسندگان ای‌کیو یا به دنبال پاسخ‌گویی به اشکالات و ایرادات آنها نبوده‌اند

The major objective of our members is to introduce Iranian readers to the advancing global academic discourses on Qur’anic studies. We believe that the questions, methods, data, and viewpoints declared in the EQ entries, along with their references, will encourage interested Iranian scholars to pave the way toward reviving Persian academic discourses on Qur’anic studies with well-written and systematic works.

هدف محوری من و همکارانم در گروه ویراستاری از انجام این پروژه آن بوده است که گفتمان آکادمیک مطالعات قرآنی را، آن گونه که در طراز بین‌المللی در جریان است، به خواننده‌ی ایرانی معرفی کنیم و گامی در مسیر تثبیت این گفتمان و رویکرد تحقیقی و انتقادی به مطالعات قرآنی برداریم. به باور ما، مسأله‌ها، روش‌ها، ابزارها، داده‌ها، و دیدگاههای مطرح‌شده در مدخلهای این دایرةالمعارف، منابع معرفی‌شده در هر مقاله و نوع نگرش و رهیافت نویسندگان آنها، همگی، می‌توانند بصیرتهایی نوین در ذهن دانشجویان و پژوهشگران ایرانی ایجاد کنند تا با تحقیقاتی بنیادی و تألیفاتی روشمند زمینه‌ساز رونق و طراوت مطالعات قرآنی به زبان فارسی شوند

*Mehrdad Abbasi is Assistant Professor of Qur’anic Studies at Islamic Azad University in Tehran. Correspondence is welcome to abbasimehrdad@yahoo.com.

 

© International Qur’anic Studies Association, 2014. All rights reserved.


خروج