صفحه اصلي
نقشه سايت
تماس با ما
 
   

—►یادداشت‌های پراکنده◄—


«نگرش‌ها» در «ما کم‌شماریم»
محمدمنصور هاشمی عزیز باز هم لطف کرده و یادداشتی در معرفی هفتمین شمارۀ مجموعۀ «مطالعات قرآن و حدیث» نوشته با عنوان «اسلام‌پژوهی و روش‌های ...
 ادامه مطلب >>

نگرش‌هایی به اسلام در مطالعات ادیان
کتاب نگرش‌هایی به اسلام در مطالعات ادیان هفتمین شماره از مجموعۀ «مطالعات قرآن و حدیث» است که چند هفته‌ای است به‌همت انتشارات حکمت به پیشخوان ...
 ادامه مطلب >>

«دائرةالمعارف قرآن» ایستگاه چهارم
چهارمین جلد «دائرةالمعارف قرآن» به سعی جمع بزرگی از دوستان و همکارانم اردیبهشت ماه سال 1396 وارد بازار نشر شد و در سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی ...
 ادامه مطلب >>

به‌بهانه درگذشت اندرو ریپین
اندرو ریپین، قرآن‌پژوه نامدار انگلیسی‌ـ‌کانادایی، در واپسین روزهای ماه نوامبر در اثر سرطان مغز در سن 66 سالگی در ویکتوریای کانادا درگذشت. ریپین در دو سال ...
 ادامه مطلب >>

هرمنوتیکِ رمانتیک و قرآن
فضل‌الرحمان نویسنده و متفکری تأثیرگذار در قرن بیستم در جهان اسلام بوده است. او را در دیگر کشورهای اسلامی ـ ازجمله در ترکیه و کشورهای عرب‌زبان و جنوب‌شرق ...
 ادامه مطلب >>

برادر خاطرت هست؟
«کیوکیو بنگ‌بنگ» شاعرانه‌ای است درخشان از زویا زاکاریان، ترانه‌سرای خوش قریحه‌ی قدیمی، و روایتی است هنرمندانه از فضای فکری و فرهنگی جامعه ...
 ادامه مطلب >>

معضل رهیافت ادبی به قرآن
در قرن بیستم میلادی در مصر جریانی نواندیشانه در مطالعات قرآنی سر برآورد که در نوشته‌های عربی و اروپایی با عناوینی چون «رهیافت ادبی» و «مکتب ادبی» ...
 ادامه مطلب >>

«مسئله‌ی زن» در مطالعات قرآنی به زبان انگلیسی
امروزه یکی از مهم‌ترین مسئله‌ها در جوامع اسلامی «مسئله زن» است. اوضاع و احوال اجتماعی و فرهنگی و اقتضائات دنیای مدرن بسیاری از پژوهشگران حوزه ...
 ادامه مطلب >>

شماره‌ی 44 مهرنامه و یادداشت من درباره‌ی شریعت سنگلجی
بخش «حکمت» شماره اخیر مهرنامه حاوی پرونده‌‌ای است با عنوان «محافظه‌کار سلفی» که یعنی شریعت سنگلجی. علاوه بر دبیر پرونده (حامد زارع)، کسانی چون رسول جعفریان، حسن انصاری و محمدحسین رفیعی هر یک با انجام مصاحبه یا ...
 ادامه مطلب >>

در باب فرایند شکل‌گیری نظریه «اعجاز قرآن»
اعجاز قرآن مفهومی پیچیده و نظریه‌ای چندوجهی در تاریخ اندیشه اسلامی است. برای درک عمیق‌تر و دقیق‌ترِ‌ مفهوم/ نظریه‌ اعجاز قرآن بی‌شک باید اسباب و زمینه‌های شکل‌گیری آن را بررسی کرد و از تحولات فکری منتهی به آن آگاه شد.
 ادامه مطلب >>

روشی متداول‌شده در معرفی کتاب
ضمن سپاس از دوستان دست‌درکار نشریه آینه پژوهش برای اختصاص دو صفحه به معرفی اجمالی این کتاب، باید عرض کنم که متأسفانه تقریباً تمام عبارات این نوشته، که نام نویسنده‌ای هم بر پیشانی‌اش دارد!، از صاحب این قلم است که در بخش «پیش‌گفتار ترجمه فارسی» در آغاز کتاب آمده است، مگر دو سه جمله که البته دو سه غلط هم در آنها هست.
 ادامه مطلب >>

ده سال پیش پرونده فضل‌الرحمان
چند ماه پیش‌ نوشتم که نخستین آشنایی‌ام با فضل‌الرحمان و پروژه فکری او مقاله‌ای انگلیسی منتشرشده در 2004م/1383ش بود.
 ادامه مطلب >>

ترجمه‌ام درباره‌ی شریعت سنگلجی در فضای مجازی
پیش‌ترک‌ها در همین حوالی نوشتم که مقاله‌ای از یان ریشار درباره‌ی شریعت سنگلجی ترجمه کرده‌ام که به‌سبب پاره‌ای ملاحظاتِ سردبیران عزیزِ چند نشریه «نسبتاً وزین» در گوشه‌ای مانده.
 ادامه مطلب >>

نوید کرمانی نویسنده‌ی فرهیخته
طی سه‌چهار سال اخیر دو مقاله انگلیسی از نوید کرمانی ترجمه کرده‌ام. نوشته‌هایش برایم خوشایند است. بر خلاف آکادمیسین‌ها، وقتی درباره قرآن می‌نویسد گاهی به ادونیس و جمال عبدالناصر هم اشاره می‌‌‌کند، ممکن است از یاکوبسن، اکتاویو پاز و گوگول هم بگوید، و حتی از کی‌‌یرکگور و شلینگ یا چه‌بسا موتسارت و نیچه هم حرف بزند.
 ادامه مطلب >>

مجموعه «مطالعات قرآن و حدیث» در «ما کم‌شماریم»
به قول خودش، کم‌شمارند «کسانی که دوستی را پاس می‌دارند و همدلی را، کسانی که علم را ارج می‌‌نهند و آگاهی را»، و من می‌گویم در روزگار ما کم‌شمارند کسانی که حوصله و همت و انگیزه و دانش کافی دارند تا کتابی تخصصی و پرحجم چون «تاریخ‌گذاری حدیث: روش‌ها و نمونه‌ها» و کتابی فنی ‌‌و دشوار همچون «رویکردهایی به تاریخ تفسیر قرآن» را از آغاز تا پایان به‌معنای واقعی کلمه «بخوانند» و درباره‌اش چیزی بگویند.
 ادامه مطلب >>

انتشار جلد سوم دایرةالمعارف قرآن
یکصد و چهل مدخل کوتاه و بلند، از «داستان‌های عذاب» تا «شیعه و قرآن» برای من و دوستان و علاقه‌مندان مجموعه، خبر شادی‌بخش، حتی بیش از خود خبر انتشار دایرةالمعارف، شاید این واقعیت باشد که کار پروژه مطابق برنامه در حال پیش ‌رفتن است و این مجموعه تا کنون به‌صورت منظمِ سالی‌‌یک‌جلد منتشر شده است.
 ادامه مطلب >>

در انتظار شماره‌های چهار و پنجِ مجموعه‌ام
خبردار شدم که کار چاپ شماره‌های چهار و پنج مجموعه «مطالعات قرآن و حدیث» تمام شده و ـ گوش شیطان کر ـ تا اوایل هفته آینده یعنی نخستین روزهای نمایشگاه از چاپخانه بیرون خواهند آمد.
 ادامه مطلب >>

فضل‌الرحمان: تکاپوی راهی برای مسلمان‌زیستن
سال گذشته همین روزها بود که یادداشتی نوشتم در حدود یک‌ونیم‌هزار(!) کلمه برای درج در مهرنامه نوروزی (شماره 34) در معرفی احوال و آثار و افکار فضل‌الرحمان نواندیش دینی پاکستانی‌ قرن بیستم.
 ادامه مطلب >>

«دایرةالمعارف اسلام» در «هزاردستان»
کودکی ده‌ساله بودم که عصر جمعه‌ها سریال «هزاردستان»، مجموعه ماندگار زنده‌یاد علی حاتمی، از شبکه اول تلویزیون پخش می‌شد و من هم مثل بسیاری از هم‌نسلانم ناگزیر و به‌سختی به تماشای آن می‌نشستم و گفتن ندارد که چیز زیادی از آن نمی‌فهمیدم.
 ادامه مطلب >>

مقایسه‌ی وضع مطالعات قرآنی در ایران و غرب
عصر روز نهم دی‌ در جلسه‌ای به همت «خانه نقد کتاب» درباره کتاب «کتابشناسی مطالعات قرآنی در زبانهای اروپایی» اندکی حرف زدم و به بهانه موضوع کتاب دقایقی درباره وضع مطالعات قرآنی در غرب و در ایران سخن‌پراکنی کردم.
 ادامه مطلب >>

رشته‌ی مطالعات اسلامی راهنمای تحلیل رخدادهای امروز جهان اسلام
برای فهم بخشی از تحولات جهان اسلام در دوره معاصر بی‌شک مطالعه تاریخ تحولات فکری و سیاسی و اجتماعی جوامع مسلمان در سده‌های گذشته نه‌تنها مفید و شایسته بلکه لازم و گریزناپذیر است.
 ادامه مطلب >>

مقاله‌ی منتظرالنشر من درباره‌ی شریعت سنگلجی
پانزدهم دی‌ماه 1322 خورشیدی روز درگذشت شریعت سنگلجی است. پارسال در همین روزها یادداشتی نوشتم با عنوان «به بهانه هفتادمین سالگرد درگذشت شریعت سنگلجی»
 ادامه مطلب >>

تأملاتی درباره‌ی قرآن‌شناسی غربیان
هشتم آذرماه در جلسه‌ای که به‌بهانه بررسی کتاب «رهیافت‌هایی به قرآن» و به‌همت گروه مطالعات قرآنی پژوهشگاه علوم انسانی برگزار شد‌ درباره‌ی گفتمان مطالعات قرآنی در غرب سخن گفتم و به برخی پرسش‌ها در این باب پاسخ دادم.
 ادامه مطلب >>

ایده‌ی نورمن کالدر و کتاب «قرآن و زن»
در جلسه‌ای که روز چهارم آبان به همت گروه مطالعات زنان پژوهشگاه علوم انسانی برگزار شد، به بهانه تحلیل کتاب «قرآن و زن» آمنه ودود حدود سی دقیقه درباره اسباب و زمینه‌های پیدایی تألیفاتی از این دست در دوره جدید حرف زدم.
 ادامه مطلب >>
 ادامه مطلب >>

«ما کم‌شماریمِ» محمدمنصور هاشمی
چند روزی است که دوست نازنينم محمدمنصور هاشمی ـ که وبسايت شخصی‌اش «ما کم‌شماريم» کم‌کم دارد جای خود را پيدا می‌کند ـ لطف کرده و متن مقاله‌ای از من درباره دایرةالمعارف قرآن را روی خروجی وبسايتش قرار داده.
 ادامه مطلب >>

هفتادمین سالگرد درگذشت شریعت سنگلجی
نیمه‌ی دی‌ماه امسال هفتادمین سالروز درگذشت شریعت سنگلجی، روحانی اصلاح‌گرای دوره‌ی رضاشاه، بود که در سن پنجاه‌ویک‌سالگی در اثر بیماری تیفوس در تهران درگذشت. در پژوهش‌های آکادمیک، نام این روحانی متفاوت و تأثیرگذار در تاریخ اندیشه‌ی دینی ایران معاصر کمتر به چشم می‌آید.
 ادامه مطلب >>

اسرار هزارساله
هفتاد سال پیش یعنی دو سال پس از سقوط رضاشاه، علی‌اکبر حکمی‌زاده کتابچه‌ای 36 صفحه‌ای منتشر کرد با عنوان «اسرار هزارساله»، که مخاطبان اصلی آن روحانیان و پیشوایان دینی و نیز سخنرانان و نویسندگان آن روزگار بودند.
 ادامه مطلب >>

سیزده؛ محسن چاوشی
ممنون از محسن چاوشی برای انتخاب اشعاری زیبا از شاعران کلاسیک ما و برای به‌اشتراک‌گذاشتن صدا و موسیقی و حس قشنگش با ما.
 ادامه مطلب >>

«دروغ مصلحتی» یا «زبان قرآن»؟
در لسان‌العرب ذیل ماده «ع‌رض» و در بیان یکی از مصادیق «معاریض الکلام» (چیزی شبیه توریه یا همان دروغ مصلحتی) حکایتی شنیدنی آمده است با این مضمون که: ...
 ادامه مطلب >>

به‌ بهانه اولین سالگرد گلدن‌گلوب جدایی
«به‌ بهانه اولین سالگرد گلدن‌گلوب جدایی» پارسال در چنین روزهایی «اصغر» [= خوانشِ ایرانی واژه «اُسکار»! به ذوق محسن نامجو] گوی طلایی «جدایی» را از دست مدونا گرفت.
 ادامه مطلب >>

روی صندلی جلویی پراید
روی صندلی جلویی پراید نشسته‌ام از صادقیه به مقصد انقلاب، کتاب‌به‌دست. ساعت شش بعدازظهر ستارخان ترافیک سنگین.
 ادامه مطلب >>

بی‌آرتی‌ سواری در تهران
از مزایای ماشین‌نداشتن و رانندگی‌نکردن در تهران اینه که وقتی می‌خوای از دانشگاه بر‌گردی خونه، می‌شه توی اولین ایستگاه سوار بی‌آرتی بشی و روی یه صندلی مناسب بنشینی و یه دل سیر کتاب بخونی
 ادامه مطلب >>

دغدغه‌ی مورخانه، دغدغه‌ی مؤمنانه
در مواجهه با دین، دغدغه مورخانه با دغدغه مؤمنانه متفاوت است. در امور دینی، آفرینش ادبی/ هنری با ثبت وقایع تاریخی دو چیز است. نقش و وظیفه‌ی مؤمن و مورخ در حفظ سنت دینی یکسان نیست.
 ادامه مطلب >>

تطابق اثر ادبی/ هنری با واقعیت
من که محور کارم این روزها و سالها مطالعات قرآنی است اخیراً به بهانه‌ای دوباره درگیرمسأله‌ی کتاب «الفن القصصی فی القرآن الکریم» شده‌ام.
 ادامه مطلب >>

به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل
بیت واپسین غزلی شورانگیز از سعدی بزرگ که امروز آن را برای n امین بار با اجرای بی نظیر استاد شجریان در دستگاه ماهور شنیدم.
 ادامه مطلب >>

نامه‌ای از آلبر کامو به فردی ناامید
کامو در این نامه برای من همان کاموی «افسانه سیزیف» است که در عین اقرار به پوچی جهان سرشار از تأکید بر «احساس مسئولیت» ناشی از فردیت انسان است. این نامه حدود شصت سال پیش و در حال و هوای جنگ جهانی نوشته شده، اما همچنان خواندنی است
 ادامه مطلب >>

خدای کشتار
«خدای کشتار» (2007) نمایشنامه‌ای است تحسین شده از نویسنده توانای فرانسوی "یاسمینا رضا" (متولد 1959) دختر "ژان رضا" یهودی ایرانی تبار.
 ادامه مطلب >>