صفحه اصلي
نقشه سايت
تماس با ما
 
   

—►خبرها و رویدادها◄—



سخنرانی در نشست «نقد و بررسی کتاب تفاسیر صوفیانه قرآن»

سه شنبه ـ 8 تیر 1395

روز سه‌شنبه هشتم تیرماه نودوپنج در مرکز فرهنگی شهر کتاب جلسه‌ای به بررسی و نقد کتاب «تفاسیر صوفیانه قرآن از سده چهارم تا نهم» از مجموعه «مطالعات قرآن و حدیث» انتشارات حکمت اختصاص یافت. جز من، نصرالله پورجوادی و محسن معینی و البته خودِ علی‌اصغر محمدخانی ـ که این جلسه و جلسات متعدد نقد در شهر کتاب به همت او برگزار می‌شود ـ هم در جلسه حضور داشتند. من به‌عنوان نخستین سخنران به‌کمک چند اسلاید کوشیدم مجموعه‌ام در حکمت را معرفی کنم و همچنین قدری هم به اصل و ترجمه کتاب پرداختم. چند روز بعد از جلسه وبسایت شهر کتاب گزارشی خوب از گفته‌های من در جلسه را روی خروجی‌اش گذاشت که متن آن را به‌طورکامل در اینجا نقل می‌کنم: 

 

«عباسی در ابتدای سخنان خود شرح پیشینه‌ی مطالعات قرآنی در غرب را در ضروری دانست و در این‌باره تصریح کرد: به نظر می‌رسد مطالعات قرآنی غربی‌ها در دویست‌سال اخیر در خور توجه مضاعف است؛ چراکه در دوره‌ی یادشده این‌دست مطالعات دسته‌بندی و تفکیک شده‌اند. در دایره‌المعارف‌های غربی دو مدخل مفصل در این‌باره وجود دارد: یکی «دغدغه‌ها و دلمشغولی‌های غربیان در مواجهه با قرآن قبل از دوره‌ی روشنگری» نام دارد و دیگری «مطالعات قرآنی پس از دوره‌ی روشنگری». تفکیک یادشده از این عناوین بر می‌آید. در سال‌های پس از ۱۸۰۰ مطالعات قرآنی آکادمیک شده است؛ کارهایی که پیش از این دوره صورت یافته است بیشتر جنبه‌ی ایدئولوژیک و جدلی داشته است؛ اما از آن‌پس کارهای صورت‌یافته جنبه‌ی آکادمیک یافته است.

وی در ادامه برخی ویژگی‌های مطالعات قرآنی در غرب در مقطع یادشده را برشمرد و افزود: می‌توان قرآن‌شناسی آکادمیک را این‌گونه تعریف کرد: «استفاده از همه‌ی دانش‌ها و ابزارهای موجود بشری در قالب رهیافتی معین برای شناخت دقیق‌تر و عمیق‌تر پدیده‌ای به نام قرآن»؛ بنابراین باید مراد از دانش‌ها و ابزارهای نوین را دانست و بر اساس آن فراز و فرودهای تاریخ دویست‌ساله‌ی اخیر را دریافت. استفاده از روش‌ها و ابزارهای یادشده قرآن‌شناسی غربی را از رویکردهای ما در این حوزه تمیز می‌دهد. اهمیت جریانات قرآن‌شناسی در غرب در دو قرن اخیر از این‌روی است. اگر قرآن‌شناسی آکادمیک روش، تاریخ و ابزار مشخص دارد باید بتوان حداقل آن را به‌عنوان یک رویکرد پژوهشی پذیرفت. در این‌صورت قرآن‌شناسی آکادمیک به شرقی یا غربی تقسیم نمی‌شود. بنابراین به نظر می‌رسد برای دریافت آن‌چه در غرب صورت گرفته است، ترجمه راه مطلوبی است.

عباسی افزود: ترجمه تنها یک گذرگاه است و نه مقصد؛ قطعا ما باید وقتی دایره‌المعارف قرآن را خود تدوین کنیم؛ اما مادامی که این رویکرد را صورت نداده‌ایم باید ترجمه کنیم. افراد شاخص بسیاری را می‌توان نام برد که در حوزه‌های مختلف قرآنی به‌طور مشخص کار کرده‌اند؛ برخی آثار ایشان نیز به فارسی ترجمه شده است.

وی در ادامه نمونه‌هایی از فعالیت‌های یادشده را برشمرد و از آن‌پس پیشینه‌ی فعالیت‌های انتشارات حکمت در حوزه‌ی قرآن و حدیث را تشریح کرد؛ عباسی گفت: تقریبا ده سال پیش ترجمه‌ی دایره‌المعارف قرآنی به انتشارات حکمت پیشنهاد شد؛ از آن‌پس ایده‌ای طرح شد مبنی بر این‌که  مجموعه‌ای خاص با موضوع مطالعات قرآنی و حدیث نیز ترجمه و منتشر شود. کار اولین جلد از این مجموعه در سال ۸۹ آغاز شد. این روند پس از یک وقفه‌ی کوتاه در سال ۹۳ در شکلی منظم ادامه یافت. سوگیری و هدف ما از به‌کارگیری این رویکرد، در پیشانی کتاب‌ها درج شده است؛ در این یادداشت‌ها بر «رویکرد آکادمیک» و «عرضه‌ی تصویر واقعی» تاکید شده است. نمی‌توان گفت پیش از نشر این مجموعه رویکردهای غربی در ایران مغفول بوده‌اند؛ اما متاسفانه بازتاب کار غربی‌ها ناقص و قدری غرض‌ورزانه بوده است.

عباسی ادامه داد: بر اساس عملکرد پیشین تصویری غیرواقعی از فعالیت غربی‌ها ارائه شده است؛ حال آن‌که باید پیش‌فرض‌ها، مساله‌ها، روش‌ها و دیدگاه‌ها را به خوبی دریابیم و بدانیم که این چهار اصل به یکدیگر مربوطند. این مهم را نیز باید در نظر آورد که مطالعات غربی‌ها تنها برای علاقه‌مندان به حوزه‌ی اسلام مفید نیست؛ چراکه بسیاری از کارهای صورت‌یافته نتیجه‌ی رهیافت‌های مختلف فلسفی و دیگر علوم انسانی به متون دینی است.

وی در انتها کتاب‌های مجموعه‌ی یادشده را به اجمال معرفی کرد و درباره‌ی کتاب تفاسیر صوفیانه‌ی قرآن گفت: کتاب محل نقد در سال ۲۰۰۶ به همت کریستین سندز تالیف شده است. سندز در ایالت نیویورک تدریس می‌کند؛ فعالیت‌های وی در حوزه‌های اسلام سیاسی و دین و رسانه‌ متمرکز شده است. امتیاز این اثر نسبت به آثاری با موضوع مشابه سعی مولف بر کاربست نگاهی جامع بر موضوع اثر است. بخش‌بندی تفسیر صوفیانه‌ی قرآن نیز می‌تواند از دیگر ویژگی‌های آن باشد. مولف هم مباحث نظری درباره‌ی مبانی صوفیانه را طرح کرده است و هم نشان می‌دهد مبانی یادشده چگونه ذیل آیات عیان می‌شوند.

 


گزارش وبسایت شهر کتاب از این جلسه را اینجا ببینید.


خروج